Woensel - De Joannes Berchmansschool 2

 


De periode na de oorlog kunnen velen onder ons zich nog helder voor de geest halen. Zo ook Ad Reniers, die van 1943 tot en met 1949 leerling aan de Joannes Berchmansschool was. De lessen werden hoofdzakelijk door fraters gegeven, maar er waren ook enkele leerkrachten, zoals de meesters Snep, Braun en Thielemans. Het schoolhoofd frater Lambert had altijd de zevende klas. Daarin zaten de jongens die nog niet oud genoeg waren om naar de middelbare school te gaan of die het niveau niet aankonden.


V.l.n.r. de meesters Snep en Braun, de fraters Gonzago, Lambert, Felicius, Simon, Maternus, Modestino, meester Thielemans en frater Flavius.

Orde en tucht waren steeds terugkerende agendapunten op de maandelijkse schoolvergaderingen. Er moest stilte heerste tijdens het in- en uitgaan van de klassen (opstellen in de rij!) en tijdens het speelkwartier mochten er zich geen kinderen in de school bevinden. Allerlei ongelukken konden zich voordoen en de wantoestanden waren niet te controleren. Als voorbeeld noemde men het leren van jaartallen op de trap en melk drinken met veel lawaai... In de klas moest je keurig rechtop zitten met de handen voor de borst en je moest overal met twee woorden spreken: ja, meneer - nee, meneer. Ging je bij meester Braun over de schreef, dan moest je je vlakke hand op de schoolbank leggen en kreeg je met het latje. Meester Snep gebruikte daar zijn pijp voor. En had je het helemaal te bont gemaakt dan moest je bij het hoofd over de knie!

Ondanks de strenge regels op school hebben we niemand gesproken die slechte herinneringen aan zijn schooltijd heeft. Integendeel, men is vol lof over de inzet van de fraters, die met veel kunde en toewijding een school runden waar leerlingen van heinde en verre naartoe kwamen. Jongens uit Best, Oirschot of Strijp: ze kwamen gewoon met de bus.


1947- 5e klas Frater Simon.

Een fotograaf uit Utrecht bood zijn diensten aan voor fl.0,40 per foto.
Uiteindelijk kreeg Foto Visie van de St. Antoniusstraat de opdracht, getuige het stempel op de achterzijde van de foto.

Ook deze klassenfoto werd genomen in de fraaie pastorietuin naast de kerk.



Schoolreis 1954 - wachten op de bus

Destijds nam de godsdienstbeleving nog een zeer voorname plaats in het dagelijkse leven van de mensen in. Om gewoontevorming te kweken stond men erop dat leerlingen de dag begonnen met een Heilige Mis die van maandag tot en met zaterdag om half 8 's morgens in de St. Antoniuskerk werd gegeven. Bij elk bezoek aan de mis kreeg je een miskaartje. Kon je er zes per week inleveren - voor elk misbezoek één - dan kreeg je een tien voor Godsdienst. Dit cijfer kwam op het weekrapport te staan, samen met het cijfer voor gedrag en ijver. Aan de cijfers voor het weekrapport was nog een extraatje gekoppeld: als je voor alles voldoende had mocht je sparen voor het schoolreisje. Elke week een dubbeltje of een kwartje, afhankelijk van het leerjaar waar je in zat. Had je geen voldoende, dan kreeg je het geld terug. Kinderen die niet meemochten op schoolreisje waren verplicht die dag op school te verschijnen. Of er ook ooit kinderen waren die zich zo slecht gedroegen dat zij niet meekonden vermelden de annalen niet.


Schoolreisje 1956 - Muiderstrand.

Het waren indrukwekkende reizen die de school organiseerde. Ging men met de kleinsten nog wel naar de Efteling of een rustige speeltuin in de buurt, voor de hogere klassen werden educatievere reisdoelen gekozen.
Enkele voorbeelden: Tilburg, Drunense Duinen, Spido, Blijdorp, de tunnels in Rotterdam, Scheveningen en Den Haag, en de Eifel en dit alles in één schooljaar. Valkenburg en de St. Pietersberg waren ook heel populair.




In 1970 werden de schoolreisjes afgeschaft. Als reden gaf men de vele autobezitters en het grote onderlinge contact tussen de leerlingen. Er kwam wel een alternatief: de sportdag.


IJspret op de speelplaats in 1949.

Als het maar hard genoeg vroor werd de speelplaats onder water gezet, zodat de jongens lekker konden slibberen en glijden. Hierbij werden de kleintjes van de groten gescheiden zodat ze elkaar niet konden hinderen. Hieruit blijkt een grote mate van zorgzaamheid van de fraters voor "hun" jongens...

Op de achtergrond ziet u links de huizen aan de Binnenpad, in het midden de daken van de huizen aan de Kortestraat.



Elk jaar met Koninginnedag organiseerde het Oranje-comité een defilé in de stad waar de jongens van de school aan deelnamen.

In 1956 won de school de eerste prijs nl. honderd gulden.
Hier is de stoet zojuist vertrokken in de richting van het Stadhuisplein.

Op de achtergrond het fraaie witte gebouw van Café Riche aan de splitsing van de Boschdijk (links) met de Hemelrijken (rechts).



Als de hoofdfrater jarig was werd er altijd een leuke dag georganiseerd.

In 1956 werd er gekozen voor rolschaatswedstrijden in combinatie met volksspelen.



“Och, goeie allerbeste Meneer Pastoor…. Ik hou zoveel van U. Och toe, lieve beste Pastoor. “t Is toch zo’n groot feest en ik heb tien centen uit mijn mond gespaard voor het cadeau!”

Pastoor Van Wijck was bijzonder geliefd in de parochie. Zijn 25-jarig jubileum wordt dan ook feestelijk gevierd op 19 februari 1957, de eigenlijke feestdag. Uiteraard wordt om 7.30 uur begonnen met een H. Mis, waarna de beide eerste klassen de pastoor om 9.15 uur bij de pastorie gaan afhalen in een met linten getrokken wagen. Na de ontvangst in Sancta Maria volgt de opvoering van het toneelstuk “Hoe de Kabouters feest vieren!” (foto boven). Uiteraard wordt er ook voor hem gezongen en na de middag komt er een goochelaar c.q. buikspreker om de kinderen verder te vermaken.


Sloop van de school komt in zicht
In de jaren zestig van de vorige eeuw begint het leerlingenaantal zoetjesaan te slinken. Niet verwonderlijk natuurlijk, dit houdt gelijke tred met de sloop van de vele woningen in de Fellenoord-parochie. Ook op onderwijsgebied zijn er vele veranderingen op komst.
De onderwijsvernieuwing leidt tot het afnemen van het belang van de godsdienstbeleving in het onderwijs.
Het kind komt meer centraal te staan met de nadruk op het begrip en de zelfstandigheid van de leerling.
Uit het hoofd geleerde teksten worden minder belangrijk.

Het schooljaar 1968-1969 luidt nog een grote verandering in: de jongens- en meisjesschool worden samengevoegd, met als leerkrachten de fraters Ludovic, Lidwinus en Ansbertus, de heren H. v.d. Berg, T. de Wert en P. Stulen en de dames M. van Mierlo, E. Jeuken en M. van Gennip. Als op 1 januar 1971 frater Ludovic, het hoofd der school wegens ziekte wordt opgevolgd door frater Ansbertus zijn er nog maar twee fraters aanwezig op de voormalige "fraterschool". Ook deze vertrekken m.i.v. het nieuwe schooljaar.
Na de sloop van de kerk in oktober 1971 zal ook het naastgelegen schoolgebouw spoedig verdwijnen.


Waar de oude school ooit stond - blik op de Boschdijk richting noorden.

Vergelijk nevenstaande foto uit 2004 eens met de foto hieronder. De foto is genomen vanaf hetzelfde punt, vlak voor het World Trade Center op de hoek van de huidige Pastoor Petersstraat. De laatste loopt op de foto van rechts naar links. De foto daaronder toont dezelfde situatie, maar dan in 1971 toen de oude en nieuwe wegen er nog lagen. De kantoortoren van Hurks c.q. Lundia is op beide foto's rechts in het midden te zien.




De foto rechts komt uit de collectie van Hans van Melis, die een groot aantal unieke foto´s op zijn website heeft geplaatst.

U ziet linksonderin een stukje van de oude pastorie met daarachter de school. De oude Boschdijk loopt van rechtsonder naar linksboven.
Die wordt al gekruist door de huidige Pastoor Petersstraat van rechts naar links. Het hoekhuis rechtsboven ligt op de hoek van de oude Houtstraat met de oude Boschdijk. Links bovenin is de nieuwe Boschdijk al aanwezig.





De leerlingen verhuizen naar het achterste schoolgebouw aan de Houtstraat, totdat ook deze gebouwen worden gesloopt.
In 1986 start Basisschool Fellenoord in een geheel nieuwe school recht tegenover het voormalige klooster aan het Hemelrijken (foto rechts).







Bronnen: Archief Basisschool Fellenoord, met medewerking van Ad Reniers, Willy van Oers en Hans van Melis. Met dank aan Hans Delissen.



 

Naar Joannes Berchmansschool 1