Eindhoven - Rondom de Molenstraat

 


Een Molenstraat in het uitgaanscentrum van Eindhoven, maar geen molen? Helaas, de molen is weg, maar het Molenstraatje is blijven bestaan en herinnert aan een glorieus industrieel tijdperk. Het ligt tussen 't Stratumseind
en het Stadhuisplein in.
Een stukje geschiedenis: in 1812 koopt textielfabrikant Smits de Stratumse Watermolen of Prinsenmolen, ooit het bezit van de Oranjes die heer van Eindhoven en Stratum waren.
Deze molen lag op de hoogte van het gebouw van het huidige Kantongerecht


op het einde van het Molenstraatje aan het toenmalige Molenwater. Het Molenwater was een zgn. "molenwiel", gelegen bij de tweede brug aan het Stratumseind. Het was een verbreding van de Dommel, ontstaan door de snelle stroming van het water dat de raderen van de molen aandreef.
De molen had er drie, twee voor de graanmolen en een voor de volmolen.

Rechts de achterkant van de huizen aan de Molenstraat gezien vanaf het Molenwater met rechts 't Stratumseind nabij de brug.



Tot 1816 is de molen echter nog verpacht aan molenaar W. van der Grinten. Daarna bouwt Smits er een wolspinnerij en een lakenfabriek genaamd Den Bouw (nu: Bouwstraat).

Helaas brandt in 1896 de wolspinnerij totaal af en wordt niet meer herbouwd. Jarenlang kijkt men in Eindhoven tegen de afgebrande resten aan (foto rechts). Tot 1929 wordt de lakenfabriek gebruikt als gemeentelijk slachthuis (gebouw geheel links).



De zgn. "tweede brug" over het Stratumseind in 1902.

De brug vormde toen de grens tussen Stratum en Eindhoven.




Dit prachtige schilderij toont Den Bouw in volle glorie lang voor de brand.. Geheel links is de laat-middeleeuwse St. Catharinakerk nog te zien. Daarnaast ziet u de lakenfabriek die na de brand in 1896 nog jaren als slachthuis dienst heeft gedaan. Het middelste gebouw huisvest de nieuwe wolspinnerij met rechts het waterrad van de volmolen. Dank zij het sterke verval van de Dommel kon dit rad ook 8 spinmolens aandrijven. Het is niet goed te zien, maar vanaf dit punt loopt de Dommel naar links en vaart er zelfs een zeilbootje..




De situatie in 1832:

1. Verfhuis
3. Watermolen
4. Volmolen
5. Wolspinnerij
6. Lakenfabriek

Anno 2003: de toenmalige Stadsgracht is in de loop van de 20ste eeuw gedempt. Het straatje heet nog toepasselijk "Oude Stadsgracht".

De Dommel is naar het zuiden verlegd en alle overige waterwegen zijn gedempt.




Dit is het uitzicht in 2003 vanaf de huidige brug over het Stratumseind.

Het kantoorgebouw is het voorlaatste "Stadhuis" van de gemeente Eindhoven.

Rechts de zijgevel van het Indische restaurantje "India House" waar nog niet zo lang geleden een Pizzeria in zat.




Blik vanaf de brug aan het Stratumseind over het Molenwater. Nagenoeg hetzelfde plaatje als u al eerder zag maar hier ziet u een stukje van de linkeroever waar sigarenkistenfabrikant Brüning zijn prachtig aangelegde tuin had.

Dat is op de foto hieronder veel beter te zien.




De linkeroever van het Molenwater gezien vanaf de brug over het Stratumseind.

Het is dezelfde Brüning die de hiernaast afgebeelde ansichtkaart uitgaf met als onderwerp zijn eigen tuin...

Jaren later kwam er een gemeentelijk parkeerplaatsje en tegenwoordig ligt er de nieuwbouw van het Van Abbemuseum.



Op de linkeroever van de Dommel is in 2003 de nieuwbouw van het Van Abbemuseum verrezen.





Met dank aan Hans van Melis, die een groot deel van het materiaal beschikbaar stelde en Jan Spoorenberg voor zijn aanvullende opmerkingen.