Gestel - Het Bels Lijntje

 

Nadat Eindhoven in 1844 voor groot transport werd ontsloten door het Eindhovens kanaal kwam ook de aanleg van een spoorlijn ter sprake.
Toch zou het nog tot 1866 duren voor de spoorlijn van Eindhoven naar Venlo gereed kwam. In datzelfde jaar op 20 juli 1866 werd ook de lijn Eindhoven-Valkenswaard-Hasselt-Luik in gebruik genomen. In de volksmond keeg deze al gauw de naam "Bels lijntje". Hierdoor kon men ineens drie maal daags van Amsterdam naar Luik reizen.

Op het kaartje rechts ziet u het lijntje vanuit het centrum afbuigen naar het zuiden. Niet elke spoorwegoverweg was bewaakt, en als dit wel zo was, dan stond er een baanwachtershuisje bij. Zo lag baanwachtershuisje nr. 40 bij de Willemstraat, nr. 39 bij de Laagstraat, nr. 38 bij de Hoogstraat en nr. 37 lag bij het stationnetje aan de Genneperweg. Dit was niet meer dan een opstapplaats voor reizigers vanuit Gestel dat pas in 1901 werd aangelegd. Wegens bezuinigingen werd deze halte weer opgeheven op 15 mei 1938. In de oorlog werd het lijntje alleen nog gebruikt door de Duitsers voor goederenvervoer van en naar Eindhoven. Omdat de trein hier erg langzaam moest rijden, hadden inwoners de kans de laadkleppen open te zetten om er de kolen uit te laten die bedoeld waren voor de Duitsers.
Na de oorlog heeft het lijntje nog lang dienst gedaan voor het vervoer van Belgische werknemers van Philips. Zij hadden een eigen perron op het Lodewijk Napoleonplein. Met de aanleg van het hoogspoor is in 1959 het lijntje opgeheven.

Het oude traject is met wat moeite op de huidige kaart nog wel te volgen: start bij het spoor nabij de Elisabethtunnel en volg de Vonderweg, Hagenkampweg, Hoogstraat en Bayeuxlaan naar het zuiden.
Aan de hand van oude foto's gaan we hieronder eens kijken wat er tegenwoordig nog terug is te vinden.



De overweg aan de Willemstraat
(nu kruising Willemstraat-Vonderweg) stond nogal eens onder water: bij veel regen in het voor- en najaar kon de Gender het water niet verwerken.

Rechts op de foto zijn de huizen aan het Lodewijk Napoleonplein zichtbaar.




Dezelfde plaats anno 2004: geen spoor van water, maar wel een zeer druk kruispunt aan de Vonderweg. De Willemstraat loopt hier van links naar rechts. Je kijkt hier richting zuiden.

Links op de foto een prachtige moskee.
De moderne appartementen van de Vonderhof belemmeren het uitzicht op de huizen aan het Lodewijk Napoleinplein.



Sneeuwpret: enkele belhamels bekogelen de stoomlocomotief naar Eindhoven aan de Hagenkampweg met sneeuwballen anno 1937. De huizen links lagen aan de Palingstraat en waren van Sjang Cox de kolenboer en Filippo. Rechtsachter de lantarenpaal bij de inham lag het café van Toontje Welten, aldus Hennie de Groot in zijn boek "'t Pollingstraotje".

Foto: B. Postema.



Na de sloop van de spoorlijn hebben de bewoners van de Hagenkampweg jarenlang tegen dit braakliggende terrein aan moeten kijken. Naar aanleiding van een klacht over parkeeroverlast werd in 1977 deze foto gemaakt op nagenoeg hetzelfde traject als de sneeuwfoto hierboven.



Tsja, en om het Toen en Nu-beeld compleet te krijgen werd nevenstaande foto van de huidige situatie gemaakt.

Hagenkampweg Zuid 2004.




Fotograaf Jan Bijnen uit Waalre had veel belangstelling bij het maken van deze foto omstreeks 1895.
Hier kruist het Bels lijntje de Hoogstraat. De tramrails naar Reusel is nog niet aangelegd.
Je kijkt hier richting Eindhoven met links op de achtergrond baanwachtershuisje nr. 38 op de hoek Hagenkampweg. Let op de gewijzigde vorm van het huisje op de foto hieronder.




Ja, dit juweeltje is het enige overgebleven baanwachtershuisje van het Bels lijntje. O.a. in gebruik genomen door het buurtcomité na de dood van de laatste baanwachter in 1980, is het volledig opgeknapt en een mooie herinnering voor alle Gestelnaren.
Deze baanwachter, Dorus Langeberg, woonde hier met zijn gezin van zes kinderen. Hij kreeg een telefoontje als de trein eraan kwam dat hij de bomen moest sluiten, vandaar TELEFOON 38. Toen het lijntje na zijn pensioen werd opgeheven mocht hij er blijven wonen.



Spoorwegovergang nr. 37 aan de Genneperweg, gezien in de richting van de Genneper Watermolen en komende vanaf het Frans Leharplein. Op de achtergrond kijkt u op café Rapelenburg op de hoek met de Gestelsestraat.

In het stationshuis woonde als laatste de familie Van Heertum.

Parallel aan de spoorlijn liep het zwarte pad richting Dommelbrug in de Bennekel.


   


2004: het stationnetje is verdwenen, de spoorlijn is Bayeuxlaan geworden.

Herkenningspunt is het café op de hoek: het heet nu eetcafé Sunny Side Up.


Naar de Palingstraat