Stratum - Karel I Sigarenfabrieken

 


De Tongelresestraat richting Geldropseweg in 1935.

De villa rechts is "De Rietvink", de gebouwen rechts daarvan zijn de Karel I Sigarenfabrieken van Henri van Abbe.

De Karel I fabrieken bezorgden heel veel mensen een inkomen, als was het dan maar schamel. Vaak moest het hele gezin er gaan werken, om wat meer geld bijeen te schrapen. Vanaf 14 jaar en ouder kon je er terecht.


Rechts: dezelfde straat in 2003.
De fabrieken gingen in 1971 in vlammen op. Op die plaats staan appartementen en eengezinswoningen.

Mijn moeder werkte er van half 8 tot 12 en van 2 tot 6 uur. De hele tijd moest ze op haar krukje blijven zitten. Op een ochtend mocht ze hooguit één keertje naar het toilet, niet vaker, dan werd er iets van gezegd.



De meisjes knipten er o.a. de nerven uit de tabaksbladeren en legde ze dan netjes op een stapeltje klaar.
Een machine maakte er het binnenwerk van de sigaar - de pop - van. Een vakman werkte hem af door handmatig het dure dekblad aan te brengen.

Af en toe maakte de heer Van Abbe een rondje door de fabriek. Hij sprak daarbij met niemand van zijn personeel. Als hij weg was hing er nog urenlang een zware parfumlucht in de fabriek; kennelijk hield hij zelf niet van tabakslucht.




Op 19 februari 1971 werd er brand ontdekt in een plastic magazijn op het Karel I-terrein. 150 Brandweerlieden streden urenlang vergeefs om de vlammenzee te bestrijden. 40.000 vierkante meter gebouwen ging in vlammen op. De bewoners van de Korte Havenstraat werden geëvacueerd. Een enorme rookontwikkeling werd veroozaakt door de volgepakte tabaksloodsen. De oorzaak van de grootste brand in Eindhoven sinds de 2e W.O. werd nooit gevonden.




Rondom de fabriek wemelde het van de kleine arbeiderswoninkjes. Havenstraat, Korte Havenstraat en Kleine Bleekstraat, een aantal huisjes staan er nog, maar voor hoelang?

Een anekdote: vele arbeiders kwamen elke dag op de fiets. Tegen diefstal konden zij deze stallen in de omliggende woningen, in ruil voor een paar centen.. Waar dan? Nou, gewoon in de voorkamer, want die werd toch niet gebruikt... Zie je het voor je? Zo stonden hele voorkamers vol, huis aan huis...



Onlangs ontvingen wij van een goede relatie enkele ingebonden jaargangen van "de Illustratie voor het Katholieke Huisgezin".

Het boek woog zo'n 6 kilo en mat zo'n 25 x 33 x 8 cm. Onmogelijk om hieruit iets te scannen zonder het boek te beschadigen. De digitale camera bracht uitkomst en ziehier: een prachtfoto van de heer H.J. van Abbe, die een van zijn gasten uitgeleide doet.



Deze foto komt uit de oude doos van Zus Wullems (tweede rij, zesde van links) en is zo te zien gemaakt ter ere van een jubileum in de Karel I Sigarenfabrieken in 1934. Feestvarken is de baas van het groepje "fabrieksmeisjes", de heer Klaassen, zelf woonachtig aan de Kempenschebaan in Tongelre en familie van "hoge baas" Klaassen uit Den Elzent. Het jongste meisje was 14 jaar, de overige zijn niet veel ouder. Zij maakten de poppen van de sigaar met behulp van een elektrische pop-machine.