Stratum - Rondom de St. Joriskerk - 1

 


Het stadsdeel Stratum, in 1920 als zelfstandig dorp bij Eindhoven gevoegd, was rond 1800 een klein dorpje van 452 inwoners, overwegend boeren, winkeliers en herbergiers. Ook genaamd Straathem of Strottem, werd het door de stads-gracht van Eindhoven gescheiden. Twee fraaie molens op de Dommel werden gebruikt als graan-, vol- en oliemolen.
De kleine kerk lag ten oosten van het dorp en was van weinig belang.

De afzonderlijke toren (het klokhuis ofwel luihuis) ten westen van de kerk was niet hoger dan de kerk zelf. Verder oostwaarts lag een fraai herenhuis ofwel buitenplaats "de Burg" genaamd. Vlakbij Eindhoven lagen de huizen dicht op elkaar, maar verderop lagen zij zeer verspreid. Aldus S. Hanewinkel in zijn boek "Geschied- en Aardrijkskundige Beschrijving der Stad en Meierij van 's-Hertogenbosch" d.d. 1803.

We gaan nog even verder met een beschrijving door A. Brock, koster uit St. Oedenrode in zijn "Beschrijving van de steden, vlekken, dorpen, gehuchten, voornaamste buurtschapen en kasteelen onder Kempenland" uit 1815:

De Kerk, een hoog en net gebouw, aan St. Joris toegewijd, is weer in gebruik door de Katholieken, 537 in getal, tegenover 32 Gereformeerden, 2 Lutheranen en 2 Joden. Naast de Kerk ligt het Klokhuis, in de gedaante van een toren gebouwd, die lager is dan de kerk.


Van dit oude, laat-middeleeuwse kerkje zijn behalve bovenstaande afbeelding geen foto's bekend. Gerucht gaat dat er vele oude glasnegatieven van Stratum door de zusters uit het klooster zijn ´schoongemaakt´ om het glas te beschilderen ten behoeve van de missie. Doodzonde!

Het kerkje stond aan de Gasthuisstraat waar tegenwoordig Woonzorgcentrum "De Wilgenhof" is, en werd gesloopt nadat er in 1885 zo'n 150 meter westelijk een nieuwe Sint-Joriskerk was gebouwd.

Omstreeks 1400 stond er in Stratum al een St. Joriskapel die onder de dekenale kerk van St. Petrus in Woensel viel. Daarmee was de kapel tevens onderdeel van het bisdom Luik, en na 1559 van het nieuwe bisdom 's Hertogenbosch. Uit een akte d.d. 10 maart 1489 blijkt dat de St.Joriskapel in Stratum op dat moment is verheven tot zelfstandige parochiekerk.


Rechts: dezelfde plek in mei 2004.
Bij de sloop van een gedeelte van Woonzorgcentrum d
e Wilgenhof kreeg het archeologisch team van Nico Arts de kans om de bodem eronder nader te onderzoeken.

Daarbij kwamen bijna tien eeuwen oude scherven naar boven die wijzen op boerenleven in de elfde eeuw, alsmede overblijfselen van het in 1889 opgeheven kerkhof, waaronder enkele grafkelders.



Dat hierbij ook de graven van Jonkheer Mr. Michael Alexander Joseph van der Beken Pasteel en zijn "douairiere" Maria Aldegonda Smits naar boven zouden komen kon niemand vermoeden.

De grijze stenen zien er nog nieuw uit, alsof ze gisteren de grond zijn ingegaan. Toch is de Heer van Aalst, Ridder der Orde van den Nederlandschen Leeuw, Kommandeur der Orde van de Eiken Kroon, Oud Lid van de 1ste Kamer der Staten Generaal en President der Arrondissements Regtbank te Eindhoven, reeds op 2 september 1864 overleden.

Zijn echtgenote overleed op 19 oktober 1879.



Bij het opbreken van de vloer van het restaurant in de eerste week van juni is er nog meer onderzoek gedaan. Resten van de oude kerk zijn daarbij helaas niet aangetroffen. Deze zijn waarschijnlijk al bij de sloop van de kerk in 1885 of bij de bouw van de Wilgenhof in 1975 geruimd.

Lees meer op de website van het archeologisch team van Nico Arts.

Rechts: de oude grafkelders.




Deze kaart is gebaseerd op de kadaster-kaart van 1832. Hierop is goed te zien hoe weinig bebouwing er was.
De meeste huizen lagen aan de huidige Stratumsedijk ofwel de steenweg. Merkwaardig genoeg lag de kerk nogal ver van de huizen af. De reden daarvoor is tot nu toe onbekend.

De wegen uit 1832 of eerder zijn geel gemarkeerd, alle latere wegen zijn rood. De aangegeven straatnamen zijn de huidige straatnamen (2004), tenzij anders vermeld.



 

Op deze foto's berust copyright.
Neem contact op met Eindhoven Toen en Nu als u deze wilt gebruiken. (Kape©2004)

 Naar Rondom de St. Joriskerk - 2