Tongelre - de IJzeren Man

 

Zwembad de IJzeren Man, gelegen aan de Javalaan 145 in Eindhoven op een mooie zomeravond.

De laatste bezoekers genieten nog na van een dag vol waterplezier. Er is een zonnige ligweide, maar ook veel schaduw onder de bomen, speeltoestellen, een aantal baden op verschillende dieptes
(30 cm - 3m) en gratis waterfietsen.

Er is een fraai terras waar je lekker kunt eten en drinken alsmede een friture.



De IJzeren Man is niet altijd een zwembad geweest. Toen in 1912 de spoorweg Eindhoven-Weert moest worden aangelegd heeft men het benodigde zand gewonnen op een perceel grond op de Hooge Heide in Tongelre (rechts).

De naam IJzeren Man zou afkomstig zijn van de graafmachine die het gat heeft gegraven. Dat het de naam zou zjin van een locomotief is minder waarschijnlijk, die noemde men nl. meestal IJzeren Paard.



Men had zoveel zand nodig dat er flink diep werd gegraven. Hierdoor liep het gat vol water en was er ineens een prachtplek ontstaan om te zwemmen.

Omdat het gemeentelijk zwembad aan de Dommel niet voldeed wegens modder en vervuiling trokken de Eindhovenaren en masse naar illegale zwemgelegenheden, waaronder de IJzeren Man.

Deze foto is genomen in 1927.

 



Dat dit niet zonder gevaar was is te begrijpen. Het was dan ook streng verboden en men werd zonder pardon op de bon geslingerd...

Op deze foto uit 1932 worden de zwemmers bekeurd omdat zij zich niet in het zwemgedeelte bevinden. Het zwembad bestond toen immers al.



In 1929 besloot men een gedeelte van de plas af te zetten en kwam er een gemeentelijk openluchtzwembad.
Het nieuwe zwembad trok dat eerste jaar al 30.000 bezoekers.

Het oude zwembad aan de Dommel werd gesloten.

Rechts: het zwembad wordt gerealiseerd. Op de achtergrond is het rijtje huizen aan de Balistraat nog te zien dat moest verdwijnen voor de bouw van de Technische Universiteit.




Op het rechterkaartje is te zien dat de IJzeren Man (40) voor de aanleg van de Eisenhowerlaan veel groter was. De zuidelijke punt is eraf, daar ligt nu de grote rotonde. Ook het park is kleiner geworden.

Aan de Celebeslaan ligt het gemeentelijke slachthuis (32). De huizen aan de Balistraat links onderaan waren toen nog niet verdwenen.



Er is veel veranderd in 70 jaar tijd.

Bij de opening van het zwembad destijds mochten dames en heren beslist niet gemengd zwemmen. Er was een apart dames- en herengedeelte (rechts).

De Katholieke meerderheid in de gemeenteraad hield deze scheiding nog tot 1953 in stand. Daarna mocht er wel gemengd gezwommen worden als er maar aparte kleedhokjes waren en het zonnen ook gescheiden bleef.



Zelfs de badkleding moest aan bepaalde eisen voldoen en de badmeesters hadden opsporingsbevoegdheid.

De lange rijen kleedhokjes op deze foto zijn intussen verdwenen.



Tot slot nog een verfrissende duik in het tegenwoordige zwembad:

je kunt je urenlang vermaken door vanaf de duikplank als een "bommetje" in het water te springen waarbij het water zo hoog mogelijk opspat.