Woensel - Frankrijkstraat

 


Deze foto van de Frankrijkstraat rond 1950, ingestuurd door C. van de Mortel, geeft een goed beeld van de typische arbeiderswoningen zoals deze na 1850 vaak werden gebouwd. Het was niet bepaald een genot om er in te wonen.
Zij hadden geen stenen vloer en wellicht ook geen doeltreffende fundering. Op de vloer lag speciaal zand dat iedere dag werd schoongeveegd. Vermoedelijk zijn deze huisjes gesloopt in het begin van de jaren '50.
Voor de rechterwoning ziet u de familie Bakermans. Zij woonden op nr. 29.



Rond 1910 werd de linkerwoning gehuurd door Petrus van de Mortel en zijn echtgenote Maria Verleg die daar woonden met hun kinderen Jan, Betsie Ties en Harry (rechts).
Het is niet helemaal duidelijk waar precies in de Frankrijkstraat deze huisjes stonden, in elk geval aan de rechterkant komende vanaf de Boschdijk, want vanuit hun achtertuin keek men op de kerktoren van de oude St. Petruskerk aan de Kloosterdreef.

Aanvulling van J. Kuijken:


Begin jaren '50 woonde de familie van Weert (vader Jan, moeder Anneke en hun twee zonen Henk en Jo en dochter Doortje) in de linkerwoning . Deze familie is naar Australië geëmigreerd.
De huisjes stonden rechts vanaf de Boschdijk komende voor de huidige Robbenstraat.
De Robbenstraat was toen nog de zogenaamde zwarte pad (sintels) naar de Kloosterdreef toe.


De Frankrijkstraat (voorheen de Groenstraat) is altijd een zeer gemêleerd straatje geweest. Je vond er villa's naast arbeidershuisjes, er stond een klooster, een kerk en een jongensschool.
Deze straat dankt haar naam aan het feit dat de koning van Frankrijk hier omstreeks 1550 een stuk heide bezat.

Deze twee huizen zijn historisch gezien onlosmakelijk aan elkaar verbonden.
Het linker is in 1888 gebouwd op de stallingen van het rechterhuis van de fam. Donckers voor hun dochter Lize Maas.



De Groenstraat omstreeks 1900 op een oude ansichtkaart in noordelijke richting.

De rails die u ziet is van de stoomtram naar St. Oedenrode. De twee huizen aan de linkerkant zijn op de foto hierboven ook te zien; het witte pand staat op de gemeentelijke monumentenlijst.




De heer Roxs van de gelijknamige garage in de Frankrijkstraat, die met veel enthousiasme het nodige over de geschiedenis van zijn Woensel weet te vertellen.


Waar de St. Pauluskerk, de pastorie en de RK jongensschool hebben gestaan, op de hoek van de Boschdijk met de Frankrijkstraat, is de Paulus Staete verrezen, een chique appartementencomplex.

Samen met de fraaie, moderne bedrijfspanden aan de overkant waar het klooster van de fraters stond, heerst hier nu een zakelijke sfeer.
De mooie bomen verzachten dit enigszins, en vooral 's zomers is dit ongetwijfeld een mooi plekje.



Vergelijk deze foto van de oude St. Pauluskerk eens met de foto erboven.

Het huis op de achtergrond rechts staat op beide foto's en is een goed aanknopingspunt. Het gebouw links is de pastorie. Daarnaast lag nog een jongensschool waar later het vormingswerk voor werkende jongens was gevestigd.

Rond 1920 was het hier met het R.K. onderwijs niet al te best gesteld.




Om die reden drong Pastoor Peters, stichter van de H. Antoniuskerk te Fellenoord, erop aan om de fraters van Tilburg naar Eindhoven te halen. Zij stonden bekend om hun uitstekende lesmethoden. Dank zij een schenking in 1923 van een lid van de liefdadige familie Van Kemenade dat in 1902 in de Congregatie van de Fraters was getreden kon er op een deel van het familiegoed van deze familie aan de rechterzijde van de Frankrijkstraat kerk een fraterhuis worden gesticht.




Het was een ruim, eenvoudig en toch mooi klooster met een woning voor de gezusters Van Kemenade dat op 14 januari 1925 werd betrokken. Het ontwerp was van architect Kooken.

Rechts: de moderne kantoorgebouwen staan op de plaats waar vroeger het fraterhuis stond. De dikke boom stond vroeger in de tuin van het fraterhuis.

Energiek namen de fraters het onderwijs van enkele jongensscholen ter hand.




Onderwijs door de fraters
Als eerste kwam een bijzondere R.K. jongensschool tot stand aan de Boschdijk 69a (later 77) behorende bij de St. Antonius-kerk (Fellenoord) op 3 september 1923 (Joannes Berchmannsschool), daarna op 1 september 1925 de nieuwe St. Paulusschool aan de Frankrijkstraat 21R (later 79) en op 1 januari 1929 de nieuwe St. Petrus Canisiusschool aan de Pastoriestraat 86a (later 88)..

Ondertussen waren de Fellenoord en de Paulus al uit hun voegen gegroeid. De Fellenoord moest in 1930 enkele lokalen aanbouwen en toen die op 1 juni 1930 betrokken werden werd de school gesplitst in - voor de wet - zelfstandige scholen: Boschdijk 7 en Kortestraat 1. Een jaar later volgende de Paulus het voorbeeld van de Fellenoord, met dit verschil dat op Boschdijk 274c (later 352) een nieuwe school erbij gebouwd werd die de naam St. Leonardusschool kreeg.

En nog was er een tekort aan scholen. De school aan de Pastoriestraat was bedoeld voor leerlingen van de Petrus en de Altijddurende Bijstand (Oude Toren). Deze laatste parochie begon zo sterk uit te breiden, dat al spoedig werd gedacht aan een zelfstandige school. Op 1 oktober 1930 was het gebouw aan de Oude Torenstraat 6a gereed, oorspronkelijk bedoeld als meisjesschool (Frater Andreasschool). De jongens zouden het betrekken tot 1951, toen zij overstapten naar de nieuwbouw Schakelstraat 1.

In de oorlog kon geen sprake zijn van goed onderwijs. Slechts één school stookte op gas, de andere zochten hun toevlucht in patronaatsgebouwen, met gas verwarmd, of in particuliere behuizingen. Dit hield tevens in dat er gerouleerd moest worden, maar men trachtte toch te komen tot halve schooldagen per leerjaar. Daarnaast had het fraterhuis nog extra te lijden van inbeslagname van het gebouw en de daaraan verbonden evacuatie.


Deze foto van het fraterhuis is genomen op 4 maart 1987 door een fotograaf van het Streekarchief Regio Eindhoven voor de sloop. Opnieuw geven de bomen de enige houvast, in dit geval alleen de rechterboom (zie foto boven).

In dit Fraterhuis woonde ook Frater Simon Deltour die lesgaf aan de vijfde klas van de Johannes Berchmansschool op de hoek van de Boschdijk en de Kortestraat op de Fellenoord.
Daar stond alles vol met jampotten en weckflessen met planten, insecten en ander levend goed.



In de kloostertuin hield hij een kleurrijke verzameling dieren en vogels waar allemaal iets aan mankeerde.
Ad Reniers heeft heel wat mussen voor hem gevangen met zijn mussenklem als hij een gewonde valk, havik of sperwer te verzorgen kreeg. Tijdens de Duitse bezetting was de frater een van de twee in Nederland wonende mensen die vogels mochten houden voor genezing en wetenschappelijk onderzoek. Als zij even tijd hadden gingen zij het veld in om vogels te vangen, ringen en weer los te laten in hoop op bericht uit verre landen. Naast zijn werk in de natuur en het onderwijs draaide Frater Simon gewoon mee in de dagelijkse kloosterwerkzaamheden zoals wassen, afwassen, schoffelen.Vanwege zijn pionierswerk op het gebied van de biologie is het Heempark bij de Genneper Watermolen naar hem genoemd.


Op de hoek rechts voor het fraterhuis lag Villa "De Wetering" van steenfabrikant Van Hapert.

Er lag een schitterende appeltuin achter die erg geliefd was bij de jeugd, maar die erg moeilijk bereikbaar was omdat je erin moest via een poortje naast het huis.




Op 18 oktober 1947 huwde men nog in een traditionele koets. Hier komt de stoet het kerkplein opgereden. Helemaal links (niet zichtbaar) ligt het benzinestation van Caltex.




Wil van Hout zond ons deze foto´s van het interieur van de helaas verdwenen St.Pauluskerk, die wij met veel plezier aan deze pagina toevoegen.


Het bruidspaar op het altaar.

  Bronnen: o.a. Streekarchief Regio Eindhoven; Witbroek, Fraters van Tilburg; Eindhoven in Oude Ansichten, J. Govers en W. van der Sommen, Ad Reniers. Met dank aan J. Spoorenberg, J. Kuijken, Willy van Oers en Wil van Hout.