Woensel - Vlokhoven

 

Als je rond 1900 de stoomtram vanuit Eindhoven naar Sint-Oedenrode nam, en bij het station aan de Tramstraat opstapte, kwam je o.a. door Vlokhoven. De route (zie rode lijn op het kaartje) voerde eerst door de stad via de Dommelstraat-Stationsplein-Parallelweg-Emmasingel-Gagelstraat-Lijmbeekstraat-Boschdijk naar de Frankrijkstraat. Ter hoogte van de huidige Europalaan ging deze over in de Woenselsestraat, die zich in de wijdse groene vlakte voortslingerde via de gehuchten Beekstraat-Voor Vlokhoven en Achter Vlokhoven. Vanaf daar volgde de tram de Vlokhovenseweg naar Son en verder. Ter hoogte van Voor Vlokhoven werd de weg gekruist door enkele zijwegen, waar hooguit enkele boerderijen en een molen aan lagen: de Achterstraat (later Hoolstraat), de Anna Mariaweg, en de Eckartse Heiweg. Het was een zeer wijds, landelijk gebied.

Een stukje geschiedenis
Vlokhoven, dat al in 1302 werd vermeld, behoorde tot de meierij van 's Hertogenbosch (kwartier Kempenland) en viel onder de gemeente Woensel-en-Eckart. Na de annexatie kwam het in 1920 bij Eindhoven. Het bestond uit twee kernen, nl. Voor Vlokhoven en Achter Vlokhoven. In 1839 bestond Voor Vlokhoven, het meest zuidelijke deel, uit 25 huizen en telde het zo'n 135 inwoners. Het noordelijke Achter Vlokhoven had 30 huizen met 170 inwoners.


In 1669 gaven de regenten van de gemeente Woensel een ordonnantie af om uitbreiding van de ziekte "de roode loop" die in Vlokhoven heerstte te voorkomen.

De naam Vlokhoven, die we ook wel tegenkomen als Vlochoven of Floeckhoven, zou afkomstig zijn van schaapsboerderij (vlok= schaapskudde). Dit zou heel goed kunnen, daar de Vlokhovense of Woenselse heide er niet ver vanaf lagen.

In de jaren '60 en '70 zijn bij de uitbreidingsplannen ten behoeve van woningbouw hele stukken van Woensel gesloopt en oude wegen doorsneden door nieuwe. Daardoor kon het gebeuren dat het gehucht Voor Vlokhoven niet meer zoals vroeger aan een belangrijke doorgaande weg lag, maar rondom door hoofdwegen werd ingeklemd.
Tamelijk verstopt, tussen de J.F.Kennedylaan, W.Churchill-laan, F.D.Rooseveltlaan en de Bisschop Bekkerslaan ligt daar nog precies zoals vroeger, de oude kern van Voor Vlokhoven. Van Achter Vlokhoven, dat ten noorden van de Bisschop Bekkerslaan lag, is eigenlijk niets meer terug te vinden.
De talrijke weilanden achter de Woenselsestraat zijn volgebouwd met huizen en de oude boerderijen zijn veelal verdwenen, evenals de oude Vlokhovense molen.
Laten we eens een kijkje gaan nemen in dit oeroude dorp en zelf zien wat er nog van over is....



De bomen
Vaak zijn bomen in een sterk veranderd straatbeeld een markant herkenningspunt mits zij zijn gespaard. Gelukkig is dat hier gebeurd en kunnen wij aan de hand van onderstaande afbeelding constateren dat er van de hele oude bebouwing helemaal niets is overgebleven. We zijn zojuist vanaf de Franklin D. Rooseveltlaan rechtsaf de Vlokhovenseweg ingedraaid ter hoogte van het gehucht Stoutheuvel. Voor de stadsuitbreiding in de jaren '70 begon de Vlokhovenseweg veel verder naar het noorden en heette deze weg de Woenselsestraat.




U kijkt hier op het café van Karel Hinze op de hoek van de Eckartse Heiweg (nu Veelakker) met de Woenselsestraat dat o.a. fungeerde als het clubhuis van het St. Jorisgilde.
Op dit punt lagen voornamenlijk boerderijen, o.a. van Louis Bullings, Jan Dekkers en Driek de Haas. Deze zijn allemaal gesloopt.
Tegenwoordig staat hier ter herinnering aan de oude Vlokhovense molen tijdens de jaarlijkse Lichtjesroute een prachtige draaiende molen (zie foto onderaan).




De kerk

Als we onze weg naar het noorden vervolgen springt direct in het oog de oude kerk van Onze Lieve Vrouw van Lourdes die in 1920 werd gebouwd door aannemer Abr. Bogers met bouwpastoor G.M. Habraken. Het ontwerp was van architect te Riele uit Deventer.
Om kosten te sparen hielpen omwonende boeren zoveel mogelijk zelf mee. Men had de grond tegen zeer gunstige voorwaarden kunnen kopen. Als beloning werd er jarenlang elke maand een Heilige Mis voor de verkopers gehouden.




Lag de kerk de eerste jaren midden in de velden, tegenwoordig is het zo goed als onmogelijk om de kerk van achteren te benaderen. De kerk is rondom geheel ingebouwd. Dank zij de welwillendheid van het personeel van het kindercentrum konden wij dit plaatje schieten vanuit de achtertuin.
Merk op dat er intussen een toren tegen de kerk is gebouwd en dat het middenschip is verlengd: al snel na de bouw bleek de kerk te klein, zodat deze begin jaren dertig moest worden uitgebreid.



De kerk na de verbouwing, vereeuwigd door Cornelis le Mair. Het hoofdaltaar was gemaakt door de bekende beeldhouwer Custers uit Eindhoven, terwijl er prachtige ramen werden gemaakt door zeer kunstzinnige glazeniers. Na een inzameling onder de bevolking konden er drie bronzen klokken worden gegoten door Petit & Fritsen uit Aarle-Rixtel. Dat zij drie jaar lang achterin de kerk stonden wegens het onbreken van een passende klokkenstoel mag de pret niet drukken: in 1938 kon men de klokken horen luiden!




Nog altijd even fraai ligt daar de kerk in het centrum van het oude Voor Vlokhoven al is de omgeving wel een beetje veranderd...



De kruisweg van Vlokhoven aan de rand van het plantsoen, hier geplaatst door de echtgenote van Godefridus van Hoof op 2 februari 1977 nadat deze het in 1932 had opgericht.
Zo ongeveer op de plaats waar nu het huis rechts staat heeft vroeger een molen gestaan.



In september 1944 reden de Britten van het 30ste Korps richting Son door de Woenselsestraat. Tijdens de bevrijding is er in Vlokhoven flink gevochten. Hierbij werd de kerktoren licht beschadigd.
Ter hoogte van de huizen begint de oude Vlokhovenseweg. De windmolen stond bij molenaar Van der Linden achter in de tuin aan de Anna Mariaweg. Het was een houten achtkantige beltmolen waar men in de oorlog stiekum rogge maalde voor de bevolking.



Links: het ornament van de Vlokhovense korenmolen dat al enkele jaren de Lichtjesroute opsiert staat aan de Veelakker in Vlokhoven.

Rechts: van alle boerderijen die er in Vlokhoven stonden, is er nog eentje over: de oude boerderij van Jan van Tien, genaamd "Oud Vlokhoven", gelegen aan de Jericholaan 10. Vroeger heette het hier de Hoolstraat.

 






Kijk eens wat een verschil de omgeving maakt: rechts de boerderij in 2003, omgeven door industrie en woningbouw.




Hiernaast dezelfde boerderij in een heel andere omgeving. Hier haalt Frans Kerstens met paard en wagen de volle melkbussen op en brengt ze naar het melkfabriek aan de Paradijslaan.
Is het iemand opgevallen dat het paard met kar maar zonder voerman over de weg draaft? Of loopt hij erachter?
Links de boerderij van Johan Scheepers aan de Hoolstraat 3.




Geraadpleegde bronnen: Stadgenoten, Groot Woensels Memoriaal deel 2 door Martin H.G. op den Buijs, Streekarchief Regio Eindhoven, Eindhoven in Oude Ansichten, een wandeling door Woensel door J. Govers en W. van der Sommen.